De oude en de nieuwe Eva: het vrouwbeeld in de Middeleeuwen

Hugo van der GoesIn deze lezing wordt middeleeuwse kunst belicht vanuit de visie en de positie van de vrouw. Van de echte vrouw in de Middeleeuwen weten we maar weinig, van de betekenis van de vrouw in de beeldende kunst veel meer. In Maria en Eva worden twee uitersten in de visie op de vrouw in de Middeleeuwen geprojecteerd. U ziet hoe in de kunst de vrouw geïdealiseerd of volkomen verguisd wordt. Eva's fout weegt zwaar: de vrouw is de incarnatie van het verraad en de corruptie van de oude Eva. In sculpturen, houtsnijwerk en fresco’s is haar verderfelijkheid als stevige waarschuwing te zien.

In de aanbidding van de maagd gaat het om de vrouw–zonder–zonde, de nieuwe Eva. Zelfs de meest fanate hervormers, de Cisterciënzers, hebben een bijzondere devotie voor Maria. Bernard van Clairvaux die het contact met de aardse vrouw zoveel mogelijk vermijdt, spreekt over Maria als degene van wie "onze redding, het herstel van onze onschuld en de overwinning op de duivel afhangt". In de dertiende eeuw wordt Maria letterlijk populair. Er ontstaan allerlei apocriefe verhalen over de lege plekken in de Bijbel. Het aardse, huiselijke leven van Maria wordt een veelvuldig thema. Dat hangt samen met een veranderende functie van de kunst. De beschouwer wil zich kunnen inleven in het lijden en leven van Maria en andere heiligen. Eva en Maria zijn religieuze modellen. Profane voorbeelden van het vrouwbeeld zijn te vinden in de uitbeelding en bespotting van de hoofse liefde.

Free WordPress Themes - Download High-quality Templates

Logo (kopie)

KunstVenster